Radyoloji ve Nükleer Tıp

Radyoloji ve nükleer tıp, kanserin tanısında, evrelemesinde ve tedavi takibinde kullanılan görüntüleme ve tedavi yöntemlerinin tümüdür. Radyoloji organların yapısını gösterir; nükleer tıp ise hücresel ve fonksiyonel düzeyde bilgi sunar. İstanbul’da ONCOMSI’de bu yöntemler, medikal onkolog koordinasyonunda bütüncül tedavi sürecinin parçası olarak değerlendirilir.

Radyoloji ve Nükleer Tıp Nedir?

Nükleer tıp, hastalıkların tanı ve tedavisinde düşük dozda radyoaktif madde (radyofarmasötik) kullanan tıp dalıdır. Madde incelenecek organda toplanır ve özel kameralarla görüntülenir; böylece organın yapısı değil, nasıl çalıştığı değerlendirilir. Radyoloji ise MR, BT, ultrason ve mamografi gibi yöntemlerle organların yapısal görüntüsünü ortaya koyar. İki alan birlikte kullanıldığında kanserin yeri, yayılımı ve tedavi yanıtı daha kesin değerlendirilir.

Kanserde Radyolojik Görüntüleme Yöntemleri

• Manyetik Rezonans (MR): yumuşak doku, beyin, omurga ve karın organlarını radyasyon olmadan ayrıntılı gösterir.
• Bilgisayarlı Tomografi (BT): kesitsel görüntülerle tümör, kanama ve damar hastalıklarını değerlendirir.
• Ultrasonografi (USG) ve Doppler USG: yumuşak dokuyu ve kan akımını ses dalgalarıyla inceler.
• Mamografi: meme kanserinin erken tespitinde kullanılır.
• Röntgen: kemik ve akciğer yapılarının hızlı değerlendirilmesini sağlar.

Nükleer Tıp Görüntülemeleri: PET-BT, SPECT-BT ve Sintigrafi

PET-BT (PET-CT), pozitron emisyon tomografisinin metabolik bilgisini bilgisayarlı tomografinin anatomik haritasıyla tek cihazda birleştirir. Kanser hücreleri yüksek metabolik hıza sahip olduğundan radyofarmasötiği fazla tutar; PET bu aktiviteyi, BT ise yerini gösterir. Farklı radyofarmasötikler kullanılır: FDG genel onkolojik tarama, Ga-68 PSMA prostat kanseri ve nöroendokrin tümörler, Kolin ve FAPI özel durumlar için.

SPECT-BT, tek foton emisyonlu görüntülemeyi BT ile birleştirerek kemik, kalp ve tiroid odaklarını belirler. Sintigrafi gama kamera ile yapılır: kemik ve tiroid sintigrafisi kemik metastazı taraması ve tiroid hastalıkları için kullanılır. PET-BT sürecinin ayrıntıları için PET-BT nasıl çekilir ve öncesi hazırlık, türleri için Ga-68 PSMA ve PET-BT türleri içeriğine bakabilirsiniz.

Hangi Kanserde Hangi Görüntüleme Yöntemi Seçilir?

• Akciğer ve lenfoma: yayılım ve tedavi yanıtı için FDG PET-BT.
• Prostat kanseri: Ga-68 PSMA PET-BT.
• Kemik metastazı şüphesi: tüm vücut kemik sintigrafisi.
• Meme: mamografi ve gerektiğinde MR.
• Tiroid: tiroid sintigrafisi ve radyoaktif iyot uygulamaları.

Hangi yöntemin seçileceğine, görüntüleme sonucunu hastanın bütün tablosuyla yorumlayan medikal onkolog karar verir.

MR, BT ve Ultrason: Hangisi Ne Zaman?

• MR: yumuşak doku ayrıntısı gerektiğinde ve radyasyondan kaçınılması gereken durumlarda.
• BT: hızlı ve geniş alan taraması, akciğer ve kemik değerlendirmesinde.
• Ultrason: radyasyonsuz ilk basamak değerlendirme ve kan akımı incelemesinde.

Görüntüleme Sonucu ve SUV Değeri Ne Anlama Gelir?

PET-BT raporlarındaki SUV değeri, bir dokunun radyofarmasötiği ne kadar tuttuğunu, yani metabolik aktivitesini gösterir. Yüksek tutulum tek başına kesin tanı anlamına gelmez; iltihabi durumlar da tutulum gösterebilir. Bu nedenle sonuç, medikal onkolog tarafından hastanın öyküsü, diğer tetkikleri ve muayenesiyle birlikte yorumlanır.

Nükleer Tıp Tedavileri ve Teranostik Yaklaşım

Radyoaktif İyot (I-131) tedavisi, tiroid hastalıkları ve tiroid kanserinde kullanılır; kanser hücresine özel bağlanan madde hedefe yönelik etki gösterir. Teranostik, “tanı” ve “tedavi”nin birleşimidir: aynı hedef molekülün hem görüntülemede hem tedavide kullanılmasıdır. Bazı yaklaşımlara göre Ga-68 PSMA ile görüntülenen prostat kanseri Lu-177 PSMA ile tedavi edilebilir; nöroendokrin tümörlerde de bu “gör ve tedavi et” mantığı uygulanabilir. Ayrıntı için teranostik tedavi (Lu-177 PSMA) içeriğine bakabilirsiniz.

Tetkik Öncesi Hazırlık ve Radyasyon Güvenliği

PET-BT gibi tetkiklerde radyofarmasötik verildikten sonra bir bekleme süresi gerekir, ardından görüntüleme yapılır. Hazırlık talimatları (örneğin açlık) tetkikin türüne göre değişir ve hekim tarafından önceden bildirilir; diyabet gibi durumlarda hazırlık kişiye göre planlanır. Kullanılan radyoaktif madde miktarı düşük dozlarda planlanır; hamilelik, emzirme ve refakatçi durumu önceden değerlendirilir.

ONCOMSI’de Radyoloji ve Nükleer Tıp: Hasta Yolculuğu

İstanbul’da nükleer tıp ve görüntüleme, ONCOMSI’de bütüncül tedavi sürecinin parçasıdır. Medikal onkolog tüm sürecin orkestra şefidir: tetkike karar verir, sonucu yorumlar ve tedaviyi yönetir. Hasta yolculuğu ön görüşme, planlama, işlem ve takip adımlarını izler. Doç. Dr. Mehmet Salih İyikesici ve uzman ekibi her adımda hastanın yanındadır. İstanbul’un her bölgesinden ve yurt dışından hastalar bu sürece erişebilir.

Yurt Dışından Gelen Hastalar İçin Görüntüleme Süreci

İstanbul, uluslararası hastalar için görüntüleme ve nükleer tıp tetkiklerine erişimin kolay olduğu bir merkezdir. Yurt dışından gelen hastalarda süreç, seyahat öncesinde mevcut tetkik ve raporların değerlendirilmesiyle başlar; böylece İstanbul’a varışta gereksiz tekrar tetkiklerden kaçınılır. ONCOMSI’de uluslararası hastaların görüntüleme süreci de medikal onkolog koordinasyonunda yürütülür ve sonraki adımlar hastaya anlaşılır biçimde aktarılır.

Sıkça Sorulan Sorular