Radyoembolizasyon (Y-90) Nedir?

Radyoembolizasyon, radyoaktif maddenin kateter yoluyla doğrudan karaciğer tümörüne ulaştırılması esasına dayanan, görüntüleme eşliğinde yapılan ameliyatsız bir tedavi yöntemidir. Kullanılan radyoaktif madde Yttrium-90 olduğu için genellikle Y-90 tedavisi olarak anılır. Özellikle kemoterapiye direnç gelişen karaciğer tümörlerinde değerlendirilen bu yöntem, girişimsel radyolojinin onkolojiye sunduğu tedavi seçeneklerinden biridir. Bu yazıda radyoembolizasyonun ne olduğunu, nasıl yapıldığını ve kimlere uygulanabileceğini bulacaksınız.

Radyoembolizasyon (Y-90) Nedir?

Radyoembolizasyon, radyoaktif maddenin (Yttrium-90) kasık atardamarından girilerek karaciğer atardamarı yoluyla doğrudan tümöre ulaştırılması işlemidir. Dışarıdan uygulanan ışın tedavisi, tümörü etkili biçimde etkilemek için gereken dozda sağlıklı karaciğer dokusuna da zarar verebilir. Radyoembolizasyon ise radyasyonu doğrudan tümöre yönelttiği için daha güvenli bir seçenek olarak öne çıkar ve özellikle kemoterapiye direnç gelişen olgularda uygulanabilen bir yöntem haline gelmiştir.

Radyoembolizasyon Neden Daha Güvenli Bir Seçenek Olabilir?

Karaciğer tümörlerinde radyasyonla tedavi, etkili olabilmek için belirli bir doza ihtiyaç duyar. Ancak dışarıdan uygulanan ışın tedavisinde bu doza ulaşmak, sağlıklı karaciğer dokusuna da zarar verme riski taşır. Radyoembolizasyon bu sorunu, radyoaktif maddeyi doğrudan tümörü besleyen damar yoluyla tümörün içine ulaştırarak aşar. Böylece radyasyonun büyük bölümü tümörde yoğunlaşır ve çevredeki sağlıklı doku mümkün olduğunca korunur.

Bu hedefe yönelik yaklaşım, özellikle yaygın kemoterapiye direnç gelişen hastalarda radyoembolizasyonu değerli bir seçenek haline getirir. Yine de her hasta için uygunluk ayrı değerlendirilir ve karar tedavi ekibi tarafından verilir.

Radyoembolizasyon Nasıl Yapılır?

Radyoembolizasyon nükleer tıp birimiyle birlikte yürütülür ve genellikle iki ayrı seansta planlanır:

• İlk seans: Tümörün damarsal yapısının değerlendirilmesi ve uygulanacak dozun hesaplanması için yapılır.
• İkinci seans: Belirlenen miktarda Yttrium-90, anjiyografi eşliğinde doğrudan hedef tümöre uygulanır. Tümörün yaygınlığına göre karaciğerin bir bölümüne ya da tamamına uygulanabilir.

Tedavi sonrasında hasta genellikle kısa süreli gözlemin ardından taburcu edilebilir. Bulantı ya da hafif ateş gibi geçici yakınmalar görülebilir; bu durumlar destekleyici tedavilerle yönetilir.

Radyoembolizasyon Kimlere Uygulanır?

• Karaciğerden gelişen kanserlerde (hepatosellüler karsinom)
• Kalın bağırsak, meme kanseri veya nöroendokrin tümörlerden karaciğere yayılan metastazlarda
• Cerrahi şansı olmayan safra yolları kanserlerinde alternatif tedavi olarak
• Damarsal nedenlerle kemoembolizasyonun uygulanamadığı bazı durumlarda

Uygulanabilirlik ve olası yan etkiler hastaya göre değiştiğinden, karar her zaman tedavi ekibinin değerlendirmesiyle verilir. Radyoembolizasyonun uygun olup olmadığı, hastanın tüm tablosu ve kan testleri incelenerek belirlenir.

Radyoembolizasyon, tek başına bir işlem olarak değil, hastanın genel tedavi planı içinde değerlendirilen bir seçenektir. Bazı hastalarda bu yöntem, diğer tedavilerle belirli bir sıra içinde planlanabilir. Hangi yöntemin ne zaman ve hangi diğer tedavilerle birlikte uygulanacağı, hastanın durumuna göre tedavi ekibi tarafından belirlenir.

Radyoembolizasyonun Avantajları

Radyoembolizasyonun öne çıkan temel avantajı, radyasyonu doğrudan tümöre yöneltmesidir. Bu yaklaşım birkaç açıdan değerlidir:

• Hedefe yönelik etki: Radyoaktif madde doğrudan tümöre ulaştırıldığı için çevredeki sağlıklı karaciğer dokusu mümkün olduğunca korunur.
• Ameliyatsız uygulama: İşlem kasık atardamarından girilerek, büyük bir cerrahi kesiye gerek kalmadan yapılır.
• Kemoterapiye dirençli olgularda seçenek: Yaygın kemoterapiye yanıt vermeyen hastalarda değerlendirilebilen bir yöntemdir.
• Alternatif yol: Damarsal nedenlerle kemoembolizasyonun uygulanamadığı bazı durumlarda radyoembolizasyon seçenek olabilir.

Radyoembolizasyon Öncesi ve Sonrası Süreç

İşlem öncesinde hastanın durumu ayrıntılı biçimde değerlendirilir. İlk seansta tümörün damarsal yapısı incelenir ve uygulanacak doz hesaplanır. Bu değerlendirme, tedavinin güvenli ve etkili biçimde uygulanabilmesi için önemlidir. İkinci seansta radyoaktif madde doğrudan tümöre uygulanır.

İşlem sonrasında hasta genellikle kısa süreli gözlemin ardından taburcu edilebilir. Geçici yakınmalar destekleyici tedavilerle yönetilir. Tedavinin etkisi sonraki dönemde görüntüleme ile değerlendirilir. ONCOMSI’de bu süreç, düzenli takip ile bütüncül tedavi planının parçası olarak izlenir.

İstanbul’da Radyoembolizasyon ve ONCOMSI Yaklaşımı

İstanbul’da radyoembolizasyon ve diğer ameliyatsız tümör tedavisi seçeneklerini bütüncül bir yaklaşımla değerlendirmek için ONCOMSI’ye başvurabilirsiniz. ONCOMSI’de bu işlem, hastanın tüm tedavi planını koordine eden medikal onkolog gözetiminde, kişiye özel bir plan içinde ele alınır. Doç. Dr. Mehmet Salih İyikesici, bütüncül onkolojik tedavi alanındaki deneyimiyle süreci yönlendirir.

Radyoembolizasyonun yanı sıra kemoembolizasyon (TACE) ve tümör ablasyonu gibi diğer bölgesel tedaviler de uygun hastalarda değerlendirilebilir. Bu yöntemlerin nasıl bir araya geldiğini girişimsel radyoloji tedavi yöntemleri sayfamızda bulabilirsiniz. İstanbul’daki merkezimizde Doç. Dr. Mehmet Salih İyikesici ve ekibiyle görüşebilirsiniz.

Sıkça Sorulan Sorular