Adjuvan ve Neoadjuvan Tedavi Nedir? Farkları

Adjuvan ve neoadjuvan tedavi arasındaki fark nedir? Neoadjuvan tedavi, ana tedaviden (çoğunlukla ameliyattan) önce tümörü küçültmek için verilen ilk adım tedavidir. Adjuvan tedavi ise ana tedaviden sonra, kanserin geri gelme riskini azaltmak için verilen ek tedavidir. İkisinde de kemoterapi, radyoterapi, hormon tedavisi veya hedefe yönelik tedavi kullanılabilir.

Kanser tedavisinde yalnızca hangi tedavinin seçildiği değil, tedavilerin hangi sırayla verildiği de önemlidir. Ameliyattan önce mi ilaç tedavisi başlanmalı, yoksa ameliyattan sonra mı? Radyoterapi ile kemoterapi aynı anda mı verilmeli? Bu soruların cevabı, tedavi planının zamanlamasını belirler.

Tedavinin sırasına ve zamanlamasına, tedaviyi koordine eden medikal onkolog cerrah ve radyasyon onkoloğuyla birlikte karar verir. Bu yazıda neoadjuvan, adjuvan ve idame tedavisi kavramlarını sade bir dille açıklıyoruz. Genel çerçeve için Medikal Onkoloji sayfasına bakabilirsiniz.

Ana Tedavi Nedir?

Bu kavramları anlamak için önce “ana tedavi” (birincil tedavi) kavramını bilmek gerekir. Ana tedavi, kanseri ortadan kaldırmaya yönelik temel tedavidir ve birçok solid tümörde bu tedavi ameliyattır. Neoadjuvan ve adjuvan tedaviler, ana tedavinin öncesinde ya da sonrasında verilerek onun etkisini tamamlar.

Neoadjuvan Tedavi Nedir?

Neoadjuvan tedavi, ana tedaviden önce ilk adım olarak verilen ve amacı tümörü küçültmek olan tedavidir. ABD Ulusal Kanser Enstitüsü (NCI), neoadjuvan tedavide kemoterapi, radyoterapi ve hormon tedavisinin kullanılabildiğini belirtir.

Neoadjuvan tedavinin hedefleri şunlardır:

• Tümörü küçülterek ameliyatı mümkün ya da daha kolay hale getirmek
• Daha sınırlı bir ameliyatla tümörün çıkarılabilmesine imkân tanımak
• Tümörün ilaç tedavisine verdiği yanıtı ameliyattan önce görmek

Tümörün tedaviye yanıtı, tedavi süresince görüntüleme yöntemleriyle izlenir. Bu amaçla kullanılan PET/BT, tümörün metabolik aktivitesindeki değişimi göstererek yanıtın değerlendirilmesine yardımcı olur.

Adjuvan Tedavi Nedir?

Adjuvan tedavi, ana tedaviden sonra verilen ve kanserin geri gelme (nüks) riskini azaltmayı amaçlayan ek tedavidir. Ameliyatla görünür tümör çıkarılmış olsa bile, gözle ya da görüntülemeyle saptanamayan kanser hücreleri vücutta kalmış olabilir. Adjuvan tedavi bu hücreleri hedef alır.

NCI’a göre adjuvan tedavi; kemoterapi, radyoterapi, hormon tedavisi, hedefe yönelik tedavi veya biyolojik tedaviyi içerebilir. Hangi tedavinin seçileceği, ameliyattan elde edilen patoloji sonucuna, kanserin evresine ve tümörün biyolojik özelliklerine göre belirlenir. Bazı kanser türlerinde nüks riskini ölçen ileri testler de bu karara yardımcı olur.

Adjuvan ve Neoadjuvan Tedavi Farkı

Her hastanın tedavisinde bu iki yaklaşımın ikisi de kullanılmaz. Bazı hastalarda yalnız ameliyat yeterli olurken, bazılarında hem ameliyat öncesi hem de sonrası tedavi planlanabilir. Karar, kanserin türüne ve evresine göre kişiye özel verilir.

Kemoradyoterapi: Eş Zamanlı Tedavi

Bazı tedavi planlarında kemoterapi ile radyoterapi aynı dönemde birlikte uygulanır. Bu yaklaşıma kemoradyoterapi denir. Kemoterapi burada radyoterapinin etkinliğini artırmak amacıyla da kullanılabilir. İki tedavinin ne zaman ayrı, ne zaman birlikte verildiğini Kemoterapi mi Radyoterapi mi? yazısında karşılaştırmalı olarak bulabilirsiniz.

İdame Tedavisi Nedir?

İdame tedavisi, ilk tedaviden sonra kanserin geri gelmesini önlemeye yardımcı olmak amacıyla verilen ve bazen uzun süre devam eden tedavidir. İlaçlar, aşılar ya da kanser hücrelerini hedef alan antikorlarla yapılabilir. Bu nedenle bazı hastalarda tedavi süreci birkaç ayda tamamlanırken, bazılarında idame tedavisi ve takip yıllarca sürebilir.

Adjuvan ve Neoadjuvan Tedavide Kullanılan Yöntemler

Ameliyat öncesi ve sonrası tedavilerde kullanılan sistemik yöntemler, medikal onkolojide uygulanan tedavi yöntemleri arasında yer alır ve her biri ONCOMSI’de ayrı sayfalarda anlatılmıştır:

• Kemoterapi: En sık kullanılan sistemik tedavidir.
• Hormon Tedavisi: Hormona duyarlı meme ve prostat kanserlerinde öne çıkar.
• Hedefe Yönelik Tedavi: Tümörde hedeflenebilir bir yapı bulunduğunda kullanılır.
• İmmünoterapi: Uygun tümör özelliklerinde bağışıklık sistemini harekete geçirir.
• Radyoterapi: Tek başına ya da kemoterapiyle birlikte uygulanır.

Tedavinin Zamanlamasına Kim Karar Verir?

Tedavi sırasına tek bir uzman karar vermez. Vaka; medikal onkolog, cerrah, radyasyon onkoloğu, radyolog ve patolog tarafından birlikte değerlendirilir. Bu değerlendirmenin nasıl yapıldığı Tümör Konseyi Nedir? yazısında anlatılır. Kararı hasta için tek bir plana dönüştüren ve uygulamayı yöneten ise medikal onkologdur; bu rol Medikal Onkolog Ne Yapar? yazısında ayrıntılı olarak ele alınmıştır.

ONCOMSI’de tedavi planı Doç. Dr. Mehmet Salih İyikesici koordinasyonunda kurulur. Ameliyat öncesi ve sonrası tedaviler, uygun hastalarda Metabolik Kontrollü Onkolojik Tedavi (MKOT) yöntemleriyle birlikte değerlendirilir. Amaç, tedavinin etkinliğini korurken yan etki yükünü azaltmaktır.

İstanbul’da Tedavi Planı Değerlendirmesi

Ameliyat öncesi ya da sonrası ek tedaviye ihtiyacınız olup olmadığını öğrenmek için patoloji ve görüntüleme raporlarınızla bir medikal onkoloğa danışabilirsiniz. İstanbul merkezli ONCOMSI’de Doç. Dr. Mehmet Salih İyikesici, raporlarınızı değerlendirerek size özel tedavi sırasını açıklar. İstanbul dışından ve yurt dışından gelen hastalar için süreç ayrıca planlanır.

Sıkça Sorulan Sorular