Pankreas Kanserinde Metabolik Kontrollü Onkolojik Tedavi

Pankreas kanserinde metabolik kontrollü onkolojik tedavi (MKOT), düşük doz gemsitabin temelli veya FOLFIRINOX kemoterapinin ketojenik diyet, kontrollü hipoglisemi, hipertermi ve hiperbarik oksijen tedavisi ile birlikte uygulandığı bütüncül bir protokoldür. Doç. Dr. Mehmet Salih İyikesici’nin yazarı olduğu çalışmalarda metastatik (evre IV) pankreas kanserinde medyan genel sağkalım 15.8 ay, rezeke edilemez (evre III–IV) pankreas kanserinde medyan sağkalım 19.5 ay olarak bildirilmiştir. ONCOMSI’de İstanbul merkezimizde uygulanan bu protokol, metabolik kontrollü onkolojik tedavi protokolünün pankreas kanserine uyarlanmış halidir.

Pankreas Kanserinde MKOT Nasıl Planlanır?

Pankreas kanserinde MKOT planlaması; gemsitabin temelli veya FOLFIRINOX rejimi seçilerek, kemoterapinin metabolik hazırlık (ketojenik diyet + kontrollü hipoglisemi) + hipertermi + HBOT eşliğinde uygulanması üzerine kuruludur. MKOT protokolünde tedavi, pankreas kanserinin evresine, hastanın genel performans durumuna ve daha önce uygulanmış tedavi öyküsüne göre kişiselleştirilir. Protokol; gemsitabin temelli veya FOLFIRINOX rejimi temelinde planlanan düşük doz kemoterapi ile metabolik müdahalelerin bir arada yürütülmesini içerir.

• Metabolik hazırlık: Ketojenik diyet ve kontrollü hipoglisemi ile glukoz erişimi sınırlandırılır.
• Kemoterapi uygulaması: Düşük doz gemsitabin veya FOLFIRINOX, metabolik baskı altında uygulanır.
• Hipertermi: Kemoterapi etkinliğini desteklemek için lokal veya bölgesel ısıtma planlanır.
• Hiperbarik oksijen tedavisi (HBOT): Tümör hipoksisinin azaltılmasına yönelik seanslar eklenir.

Bilimsel Bulgular

Doç. Dr. Mehmet Salih İyikesici ve ark., 2026 (Current Oncology, 33(8):489; PMID 42645394) vaka raporunda; ilaca dirençli, yaygın karaciğer metastazlı ileri evre (evre IV) pankreas adenokarsinomu olan bir hastada MKOT protokolüyle tanıdan itibaren yaklaşık 2,5 yıl hastalık kontrolü sağlandığı bildirilmiştir. Hastalık ilerledikten sonra uygulanan yoğunlaştırılmış protokolde (her kemoterapi ilacı konvansiyonel dozun en fazla %50’si, hekim kararıyla eklenen hedefe yönelik ilaçlar, bölgesel hipertermi, HBOT ve karbonhidrat kısıtlaması) bir ay sonra PET/BT’de %63,7 metabolik yanıt (SUVmax 18.2 → 6.6) gözlenmiş; yan etkiler Grade 1 bulantı, Grade 1 kusma ve trombosit düşüklüğü ile sınırlı kalmıştır. Bu yayın, protokolü uluslararası hakemli literatürde ilk kez “metabolically controlled oncologic therapy (MCOT)” olarak adlandırmıştır. Tek hastaya ait kontrolsüz bir gözlem olduğundan nedensellik ortaya koymaz ve yanıt tek bir bileşene atfedilemez.

Doç. Dr. Mehmet Salih İyikesici, 2020 (Complementary Medicine Research, Karger, 27(1):31-39; PMID 31527373) yayınında; 25 metastatik (evre IV) pankreas duktal karsinomu hastasında gemsitabin temelli veya FOLFIRINOX protokolüyle uygulanan MKOT’nin ketojenik diyet, hipertermi ve HBOT ile birleştirildiği retrospektif çalışmada medyan genel sağkalım 15.8 ay (95% CI, 10.5–21.1), medyan progresyonsuz sağkalım 12.9 ay (95% CI, 11.2–14.6) olarak bildirilmiştir. Yaş ve cinsiyetin sağkalım üzerinde istatistiksel etkisi gözlenmemiştir. Yazarlar, sonuçların daha geniş karşılaştırmalı klinik araştırmalarla desteklenmesi gerektiğini belirtmektedir.

Doç. Dr. Mehmet Salih İyikesici, 2016 (Journal of Pancreas (Online), 17(1):36-41) yayınında; 33 rezeke edilemez (evre III–IV) pankreas adenokarsinomu hastasında uygulanan MKOT protokolünün retrospektif değerlendirmesinde medyan sağkalım 19.5 ay, 1 yıllık sağkalım oranı %82.5 olarak bildirilmiştir. Tedavi sürecinde 4 hasta cerrahi için uygun hale gelmiştir. Yazarlar, sonuçların daha geniş karşılaştırmalı klinik araştırmalarla desteklenmesi gerektiğini belirtmektedir.

Kimler İçin Değerlendirilebilir?

Pankreas kanserinde MKOT; metastatik (evre IV), rezeke edilemez (evre III) lokal ileri ve standart kemoterapiye ek yaklaşım arayan hastalarda değerlendirilir.

• Metastatik (evre IV) pankreas duktal karsinomu tanısı almış hastalar
• Rezeke edilemez (evre III) lokal ileri pankreas kanseri hastaları
• Standart kemoterapiye ek bir yaklaşım arayan ve multidisipliner değerlendirmeye uygun hastalar
• Genel performans durumu protokol tolerasyonuna uygun hastalar

Uygunluk kararı, görüntüleme ve laboratuvar bulgularının medikal onkolog tarafından değerlendirilmesi sonrasında verilir. MKOT, standart pankreas kanseri tedavilerinin yerini almak için değil, onlarla birlikte düşünülen bir yaklaşımdır.

ONCOMSI’de Pankreas Kanseri MKOT: Klinik Birikim

MKOT protokolü Türkiye’ye, Prof. Dr. Bülent Berkarda ve Doç. Dr. Mehmet Salih İyikesici öncülüğünde kazandırılmıştır. 2010’dan bu yana kesintisiz uygulanan bu protokolde biriktirilen 16+ yıllık klinik deneyim ve hasta verisi, pankreas kanseri yayınlarının da gösterdiği gibi ONCOMSI’yi uluslararası literatürde atıf alan merkezler arasına taşımıştır. Pankreas kanseri özelinde yayımlanmış iki retrospektif çalışma ve 2026 tarihli bir vaka raporunun bulguları, protokolün bu kanser türünde uzun süreli klinik deneyime dayandığını yansıtmaktadır.

ONCOMSI’de süreç, medikal onkoloji uzmanı Doç. Dr. Mehmet Salih İyikesici koordinasyonunda yürütülür. Tedavinin pankreas özelindeki uygulanış aşamaları için MKOT’nin uygulanış aşamalarını inceleyebilirsiniz.

İstanbul’da Pankreas Kanseri MKOT İçin Başvuru

ONCOMSI, İstanbul merkezli uluslararası bir medikal onkoloji merkezidir. Pankreas kanseri için MKOT değerlendirmesi yapılabilmesi amacıyla; mevcut görüntüleme tetkikleri (BT, MR, PET-CT), patoloji raporu ve önceki tedavi öyküsü incelenir. Türkiye genelinden ve yurt dışından başvuran hastalar için İstanbul süreç ve başvuru sayfamızda ayrıntılı bilgi yer alır.

Sıkça Sorulan Sorular